Text Size

Ελληνικές δημοσιεύσεις

Oστεοπορωτικα Καταγματα

Η οστεοπόρωση αποτελεί την πιο συχνή μεταβολική νόσο των οστών. Χαρακτηρίζεται από το τρίπτυχο της ελάττωσης της οστικής μάζας, τη διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής του οστού και κατά συνέπεια τη μειωμένη αντοχή του οστού και την αυξημένη συχνότητα ...

Οστικές μεταστάσεις

Στην εργασία αυτή ανασκοπούνται οι σύγχρονες μέθοδοι διαγνωστικής και θεραπευτικής προσέγγισης των οστικών μεταστάσεων. Οι οστικές μεταστάσεις αποτελούν συχνή καταστρεπτική βλάβη των οστών. Οι συνέπειές τους είναι σοβαρές τόσο για ...

Ρηξη Π.Χ.Σ.

Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος είναι ο σύνδεσμος του γόνατος ο οποίος υφίσταται συχνότερατραυματισμό1,2. Η συχνότητα της κάκωσης αυτής αυξάνεται συνεχώς, με τη συμμετοχή όλο και περισσoτέρων ατόμων στον επαγγελματικό ή ...

News Image

Oστεοπορωτικα Καταγματα

Η οστεοπόρωση αποτελεί την πιο συχνή μεταβολική νόσο των οστών. Χαρακτηρίζεται από το τρίπτυχο της ε...

News Image

Οστικές μεταστάσεις

Στην εργασία αυτή ανασκοπούνται οι σύγχρονες μέθοδοι διαγνωστικής και θεραπευτικής προσέγγισης των ο...

News Image

Ρηξη Π.Χ.Σ.

Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος είναι ο σύνδεσμος του γόνατος ο οποίος υφίσταται συχνότερατραυματισμό1,...

Κακώσεις χιαστού

Ελληνικές Δημοσιεύσεις - Info orthopaedics and traumatology

Article Index
Κακώσεις χιαστού συνδέσμου
Ανταγωνισμός
Άλλοι παράγοντες
Βιβλιογραφία
All Pages

ΙΙ. Άλλοι ανατομικοί παράγοντες

 Η σχέση μεταξύ κακώσεων ΠΧΣ και διαφόρων ανατομικών χαρακτηριστικών, όπως η πρόσθια κλίση της λεκάνης 44,45, η γωνία Q44,46, ο υπερπρηνισμός του άκρου ποδός44,47,48 και η ανισοσκελία 45,49, έχει γίνει αντικείμενο μελέτης από διάφορους ερευνητές. Στις γυναίκες η μεγαλύτερη πύελος και η μεγαλύτερη κατά μέσο όρο γωνία Q συνεισφέρουν στη ρήξη του συνδέσμου τοποθετώντας το γόνατο σε θέση μεγαλύτερης βλαισότητας ή αλλιώς σε μια πιο ασταθή στάση 33, αν και οι Ηertel και συν.50 προτείνουν ότι η μεγαλύτερη γωνία Q δε συνδυάζεται με αυξημένη συχνότητα ρήξεων του ΠΧΣ. Βασισμένος στις διαφορές της ανατομικής του εκτατικού μηχανισμού μεταξύ των δύο φύλων, ο Nisell51 βρήκε ότι σε γωνία κάμψης <60ο η σύσπαση των τετρακέφαλων ίσου μεγέθους ασκεί μεγαλύτερα φορτία πάνω στον ΠΧΣ στις γυναίκες. Αυτό ίσως εξηγεί τη μεγαλύτερη συχνότητα τραυματισμών σε αυτές. Μεταξύ ανδρών και γυναικών παρατηρούνται ανατομικές διαφορές, όπως είναι η μεγαλύτερη πρόσθια συστροφή του ισχίου, η στροφή της κνήμης και ο πρηνισμός του άκρου ποδός στις τελευταίες 5. Ε­ντούτοις η επίδραση αυτών των ανατομικών διαφορών στα λειτουργικά πρότυπα κίνησης δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Η ελαστικότητα (ο συνδυασμός της αρθρικής υπερκινητικότητας και της μυοτενοντώδους καμπτικότητας) είναι μεγαλύτερη στα θήλεα άτομα52. Έ­νας αριθμός μελετών σχετικών με την επίπτωση της μεγαλύτερης ελαστικότητας στον τραυματισμό απέδωσε αντικρουόμενα αποτελέσματα. Ε­πί του παρόντος η σχέση μεταξύ υπερκινητικότητας των αρθρώσεων και τραυματισμών του γόνατος δεν έχει αποσαφηνιστεί 5.

Γ. Εμβιομη­χα­νικοί παράγοντες

1. Νευρο­μυϊ­κός έλεγχος - ιδιοδε­κτική αισθη­τικότη­τα

 Για την εκτέλεση μιας λειτουργικής δραστηριότητας είναι απαραίτητη η λειτουργική σταθερότητα της άρθρωσης. Η σταθερότητα αυτή εξασφαλίζεται τόσο από τους στατικούς όσο και από τους δυναμικούς σταθεροποιητές, με συμμετοχή του καθενός από τους παράγοντες αυτούς σε βαθμό ανάλογο με τη δραστηριότητα που επιτελείται. Η συμμετοχή των δυναμικών σταθεροποιητών εξασφαλίζεται από το νευρομυϊ­κό έλεγχο στους σκελετικούς μυς οι οποίοι διασχίζουν την άρθρωση. Ο όρος νευρομυϊ­κός έλεγχος αναφέρεται στην ακούσια ενεργοποίηση των

Εικόνα 5 :: Η μεγαλύτερη γωνία Q συνδυάζεται με αυξημένη συχνότητα κακώσεων του ΠΧΣ    Εικόνα 6 :: Η σταθερότητα της άρθρωσης του γόνατος εξασφαλίζεται μέσω πολύπλοκων μηχανισμών νευρομυϊ­κού ελέγχου. (Από το: Surgery of the knee, Insall-Scott, 2001)

Εικόνα 5. Η μεγαλύτερη γωνία Q συνδυάζεται με αυξημένη συχνότητα κακώσεων του ΠΧΣ.

Εικόνα 6.  Η σταθερότητα της άρθρωσης του γόνατος εξασφαλίζεται μέσω πολύπλοκων μηχανισμών νευρομυϊ­κού ελέγχου. (Από το: Surgery of the knee, Insall-Scott, 2001)

δυναμικών σταθεροποιητών οι οποίοι περιβάλλουν την άρθρωση ως απάντηση κάποιου ερεθίσματος 5. Η πρόσληψη του ερεθίσματος αυτού γίνεται μέσω του συστήματος της ιδιοδεκτικής αισθητικότητας. Α ν και ο ορισμός της ιδιοδεκτικής αισθητικότητας έχει επιχειρηθεί από πολλά χρόνια πριν, ακόμη και σήμερα δεν υπάρχει ένας καθολικά αποδεκτός ορισμός. Η εισαγωγή του όρου «ιδιοδεκτική αισθητικότητα » στη διεθνή βιβλιογραφία έγινε από τον Sherringtοn το 1906, ο οποίος περιέγραψε έτσι το τελικό αποτέλεσμα της προσαγωγής στο κεντρικό νευρικό σύστημα νευρικών ερεθισμάτων από τους μυς, τους τένοντες, τις αρθρώσεις και τους σε σχέση με αυτά εν τω βάθει ιστούς. Η επεξεργασία των ερεθισμάτων αυτών έχει ως αποτέλεσμα τη ρύθμιση των αντανακλαστικών και το μυϊ­κό έλεγχο 53. Ο ρόλος της ιδιοδεκτικής αισθητικότητας είναι ουσιαστικός στη διατήρηση της λειτουργικής σταθερότητας του γόνατος. Οι κατάλληλες προσαρμογές στη δραστηριοποίηση των μυών μετά από την εξεργασία των ιδιοδεκτικών ερεθισμάτων συμβάλλουν στην κινητοποίηση προφυλακτικών μηχανισμών οι οποίοι προστατεύουν τον ΠΧΣ από τις υπέρμετρες φορτίσεις και τον τραυματισμό 54. Σε μια σειρά μελετών επί 4 έτη σε γυναίκες αθλήτριες ανευρίσκονται σημαντικά διαφορετικά ιδιοδεκτικά χαρακτηριστικά πρότυπα ενεργοποίησης των μυϊ­κών ομάδων και στρατηγικές προσγείωσης μετά από άλμα σε σχέση με άνδρες συναθλητές τους55. Για αυτές τις διαφορές ενοχοποιούνται διαφορετικοί φυσιολογικοί μηχανισμοί. Κινητικές και κινηματικές μελέτες αποκαλύπτουν διαφορές μεταξύ των δύο φύλων κατά την εκτέλεση αθλητικών δραστηριοτήτων όπως απότομη στάση και προσγείωση μετά από άλμα. Οι γυναίκες έχουν την τάση να προσγειώνονται με τα γόνατα και τα ισχία σε θέση μεγαλύτερης έκτασης 55. Με αυτόν τον τρόπο εκθέτουν το σώμα τους σε μεγαλύτερες δυνάμεις σε σχέση με το βάρος τους κατά την προσγείωση στο έδαφος. Οι γυναίκες συγκεκριμένα προσγειώνονται με τα γόνατα σε μεγαλύτερη γωνία βλαισότητος από τους άνδρες αθλητές και έτσι υποβάλλουν τον ΠΧΣ σε μεγαλύτερα φορτία 56. Διαφορές στο πρότυπο προσγείωσης μετά από άλμα παρατηρούνται και στα άτομα με ικανή ανάπτυξη κινητικών δεξιοτήτων σε σχέση με τα απροπόνητα. Τα πρώτα εμφανίζουν αυξημένη πελματιαία κάμψη, κάμψη γόνατος και ισχίου και ενεργοποίηση των μυών τους, γεγονότα τα οποία επιτρέπουν την απορρόφηση των δυνάμεων επαφής σε μεγαλύτερο χρόνο και τη μείωση των φορτίων 57,58,59. Έ­νας λόγος για την αυξημένη δραστηριότητα των τετρακεφάλων είναι η μικρή γωνία κάμψης των ισχίων. Η σύσπαση των τετρακεφάλων μειώνεται καθώς αυξάνεται η κάμψη των ισχίων 60,61. Η τελευταία όπως αναφέρθηκε είναι μικρότερη στις γυναίκες οι οποίες έχουν την τάση να δραστηριοποιούν τους τετρακέφαλους σε μεγαλύτερο βαθμό από τους άνδρες. Έ­τσι ο ΠΧΣ μπορεί να υποστεί ρήξη όταν οι τετρακέφαλοι συσπώνται πλειομετρικά, αφού η δύναμη που ασκείται σε αυτόν είναι μεγαλύτερη της αντοχής του62. Αυτό συμβαίνει πολλές φορές κατά τη ρήξη του ΠΧΣ σε απουσία επαφής. Ο τραυματισμός του συνδέσμου εκτός από τη μικρή γωνία κάμψης του γόνατος οφείλεται και στη μη επαρκή ενεργοποίηση των ισχιοκνημιαίων μυών οι οποίοι ανθίστανται στην πρόσθια μετατόπιση της κνήμης 55. Συμπερασματικά οι γυναίκες τείνουν να δραστηριοποιούν τους τετρακέφαλους πλησίον της πλήρους έκτασης του γόνατος και με μικρή δραστηριοποίηση των ισχιοκνημιαίων. Προσγειώνονται επίσης με μικρότερες γωνίες κάμψης του ισχίου και μεγαλύτερες γωνίες βλαισότητας των γονάτων σε σχέση με τους άνδρες. Ο συνδυασμός αυτών των γεγονότων έχει ως αποτέλεσμα τη μεγαλύτερη επιρρέπεια των γυναικών στους τραυματισμούς του ΠΧΣ55. Πρόλη­ψη Τα προγράμματα πρόληψης των τραυματισμών του ΠΧΣ έχουν επικεντρωθεί στην επανεκπαίδευση του νευρομυϊ κού ελέγχου 33. Στα τέλη της δεκαετίας του 1980 ο Henning ανέπτυξε το πρώτο πρόγραμμα πρόληψης τραυματισμών του ΠΧΣ το οποίο βασιζόταν στο νευρομυϊ κό έλεγχο 5. Το πρόγραμμα αυτό έδινε έμφαση στη διατήρηση της κάμψης του ισχίου και του γόνατος κατά τη διάρκεια των αθλητικών δραστηριοτήτων έτσι ώστε να μειώνονται τα φορτία στον ΠΧΣ. Σημειώθηκε στατιστικά σημαντική μείωση των τραυματισμών του συνδέσμου. Οι Caraffa και συν. σε προοπτική μελέτη που περιελάμβανε 600 άνδρες ποδοσφαιριστές σε τρεις αγωνιστικές περιόδους, εφήρμοσαν ένα ιδιοδεκτικό πρόγραμμα εκπαίδευσης στους μισούς από αυτούς. Για τουλάχιστον έξι εβδομάδες και επί 20 λεπτά κάθε μέρα υπεβλήθησαν σε πρόγραμμα εκπαίδευσης της ισορροπίας. Οι συγγραφείς αναφέρουν μικρότερη συχνότητα τραυματισμών κατά επτά φορές στους αθλητές στους οποίους εφαρμόστηκε το πρόγραμμα σε σχέση με την ομάδα ελέγχου. Σε μια άλλη μελέτη οι Hewett και συν. εφήρμοσαν πρόγραμμα πλειομετρικής εκπαίδευσης για διάστημα έξι εβδομάδων σε αθλήτριες. Μετά το τέλος του προγράμματος αυτού οι συγγραφείς καταγράφουν μικρότερες αναπτυσσόμενες δυνάμεις κατά την προσγείωση κατά 22%. Οι δυνάμεις στην έσω και έξω πλευρά του γόνατος μειώθηκαν κατά 50%. Ε­πιπρόσθετα παρατηρήθηκε αύξηση του ύψους του άλματος κατά 10% και αύξηση της δύναμης των ισχιοκνημιαίων κατά 44%. Η αναλογία της δύναμης ισχιοκνημιαίων / τετρακεφάλων αυξήθηκε από 50% σε 66%, η οποία είναι μια πιο ευνοϊ­κή συνθήκη για την αποφυγή τραυματισμών του ΠΧΣ. Η κλινική αποτελεσματικότητα αυτού του προγράμματος διαπιστώθηκε από τους συγγραφείς σε μία άλλη μελέτη η οποία υπέδειξε τη μείωση των ρήξεων του ΠΧΣ κατά 4,8 φορές στους αθλητές οι οποίοι ακολούθησαν το πρόγραμμα σε σχέση με την ομάδα ελεγχου 65. Για την αυξημένη συχνότητα των τραυματισμών του ΠΧΣ έχουν ενοχοποιηθεί διάφοροι παράγοντες τόσο εξωγενείς όσο και ενδογενείς. Ο βαθμός στον οποίο συνεισφέρει καθένας από τους παράγοντες αυτούς στην τελική κάκωση του συνδέσμου δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως. Ε­ντούτοις η παρέμβαση στους παράγοντες αυτούς οι οποίοι μπορούν να τροποποιηθούν μπορεί να αποβεί ιδιαίτερα θετική στη μείωση των τραυματισμών του ΠΧΣ. Οι αθλητές θα πρέπει να φέρουν τον κατάλληλο εξοπλισμό, με ιδιαίτερη έμφαση στην υπόδηση, και να αγωνίζονται σε κατάλληλο αγωνιστικό έδαφος. Το επίπεδο προπόνησης εξασφαλίζει μικρότερο αριθμό τραυματισμών, ενώ ιδιαίτερη αξία έχει η εκπαίδευση της ιδιοδεκτικής αισθητικότητας και του νευρομυϊκού ελέγχου στους αθλητές οι οποίοι συμμετέχουν σε αθλήματα υψηλού κινδύνου για τον τραυματισμό του ΠΧΣ. Όλοι οι αθλητές και ιδιαίτερα οι γυναίκες μπορούν να ωφεληθούν από προγράμματα προπόνησης τα οποία στοχεύουν στην ενίσχυση του νευρομυϊκού ελέγχου και τη λειτουργική σταθερότητα του γόνατος.

Συμπέρα­σμα

Η ρήξη του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου αποτελεί συχνή κάκωση του γόνατος και το ποσοστό της μάλιστα αυξάνεται συνεχώς με τη συμμετοχή όλο και περισσότερων ατόμων στον ερασιτεχνικό και επαγγελματικό αθλητισμό. Οι τραυματισμοί του ΠΧΣ και η αποκατάστασή τους έχει ως αποτέλεσμα την απώλεια σημαντικού αριθμού εργατοωρών και μεγάλο οικονομικό κόστος για το Σύστημα Υ­γείας. Για τους λόγους αυτούς η προσπάθεια πρόληψης ή τουλάχιστον κατανόησης των μηχανισμών αυτών είναι προφανής. Μέχρι πρόσφατα οι προσπάθειες να αναπτυχθούν προγράμματα πρόληψης επικεντρώθηκαν στην αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου και των μηχανισμών τραυματισμού. Παρά το αυξανόμενο ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας, οι μηχανισμοί κάκωσης του προσθίου χιαστού συνδέσμου δεν έχουν αποσαφηνιστεί πλήρως. Φαίνεται όμως ότι ο νευρομυϊ κός έλεγχος και η ιδιοδεκτική αισθητικότητα διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο33. Η μείωση της συχνότητας των τραυματισμών του ΠΧΣ μπορεί να εξασφαλιστεί με την ανάπτυξη προγραμμάτων πρόληψης, με έμφαση στη βελτίωση του νευρομυϊκού ελέγχου, την εκπαίδευση της ισορροπίας και την υιοθέτηση προτύπων αποφυγής κινδύνων.

 



Χρήσιμες Συμβουλές

Nεύρωμα Morton

To νεύρωμα Morton χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη καλοήθους ογκιδίου στο τρίτο κυρίως και στο δεύτερο πελματιαίο νεύρο. Πιο συχνά σε ποσοστό 80%-85% η πάθηση αφορά το τρίτο μεσοδακτύλιο διάστημα. Είναι πιο συχνό σε γυναίκες ηλικίας 40-50 ετών. Το πιο κλασικό σύμπτωμα είναι ο καυστικός πόνος κατά τη βάδιση ή σε παρατεταμένη ορθοστασία που αναγκάζει πολλές φορές τον πάσχοντα να βγάζει τα υποδήματα του. Το τελευταίο αποτελεί χαρακτηριστικό σύμπτωμα του νευρώματος Morton.

Για να τεθεί σφαλή διάγνωση της πάθησης πρέπει να αποκλειστούν άλλα αίτια πόνου στην περιοχή των μεταταρσίων όπως ρευματοειδής αρθρίτιδα, νευρολογικές παθήσεις όπως οσφυ»ική ριζίτιδα αλλά και μεταταρσαλγία από την πίεση των κεφαλών του 3ου και 4ου μεταταρσίου.

Μπορεί να δοκιμασθεί η συντηρητική θεραπεία με μαλακά πέλματα κάτω από τις κεφαλές των μετατταρσίων ή τοπική ένεση με κορτιζόνη, αλλά συχνά χρειάζεται χειρουργική αντιμετώπιση με καλά αποτελέσματα ως επί το πλείστον.

ΟΣΤΕΟΠΟΡΩΣΗ - Η ΣΙΩΠΗΛΗ ΕΠΙΔΗΜΙΑ

Η οστεοπόρωση αποτελεί την πιο συχνή μεταβολική νόσος των οστών και χαρακτηρίζεται από την ελάττωση της οστικής μάζας, τη διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής του οστού και κατά συνέπεια την μειωμένη αντοχή του οστού και την αυξημένη συχνότητα καταγμάτων. Η ποσοτική αλλά και ποιοτική αυτή διαταραχή συνδιάζεται με ένα αυξημένο αριθμό καταγμάτων σε κλασικές περιοχές όπως το ισχίο, τα σπονδυλικά σώματα και το περιφερικό άκρο της κερκίδος αλλά όχι μόνο σε αυτές αφού η αυξημένη επίπτωση της καταγματικής νόσου αφορά ολόκληρο το σκελετό. Διαβάστε περισσότερα..

Είναι απαραίτητη η βιταμίμη D για το σκελετό;

Η βιταμίνη D είναι ζωτικής σημασίας για την πρόληψη της οστεοπόρωσης αφού μεγιστοποιεί την εντερική απορρόφηση του Ca. Η έκθεση στον ήλιο για 10 – 15 λεπτά δύο φορές εβδομαδιαίως συνήθως επαρκεί για το σχηματισμό του απαραίτητου μεταβολίτη. Η συνιστώμενη καθημερινή δόση της βιταμίνης D είναι 400 IU για τις ηλικίες 51-70 και 600 IU για τις μεγαλύτερες ηλικίες.Τροφές πούσιες στη βιταμίνη αυτή είναι εκτός από τα γαλακτοκομικά προιόντα, τα δημητριακά, ο κρόκος του αυγού και τα λιπαρά ψάρια. Η υπερβολική πρόσληψη μπορεί να προκαλέσει σοβαρές παρενέργειες όπως ναυτία, αδυναμία, σύγχυση ή ακόμα και ανωμαλίες του καρδιακού ρυθμού. περισσότερα άρθρα..